Oświadczenie ws. weta do ustawy o prawach uczniowskich
Ze smutkiem przyjęliśmy informację o zawetowaniu przez Prezydenta RP ustawy, która wprowadzała do Prawa oświatowego szereg zmian wzmacniających prawa uczniów, praworządność w szkołach oraz ustanawiała rzeczników praw uczniowskich. SUS od trzech lat zabiegało o uchwalenie takiej ustawy oraz aktywnie uczestniczyło w pracach nad jej projektem.
W naszej ocenie niepodpisanie ustawy było błędem, gdyż zablokowało możliwość uporządkowania kwestii praw i obowiązków ucznia oraz wprowadzenia, tak bardzo potrzebnej, systemowej ochrony praw ucznia. Nie możemy także zgodzić się z argumentami, jakie według Prezydenta RP przemawiały za wetem w tej sprawie. Żałujemy, że nie udało się nam porozmawiać z przedstawicielami Kancelarii Prezydenta RP o ustawie, a nasze pismo pozostało bez odpowiedzi.
***
➡ Ustawa nie zwiększała biurokracji ani nie prowadziła do ideologizacji, nie wprowadzała także „szkolnej prokuratury do rozpatrywania anonimowych donosów”.
Do szkół i kuratoriów oświaty już dziś wpływają liczne skargi na naruszenia praw uczniów czy niezgodność z prawem statutów szkoły. Wolumen tych skarg rośnie z roku na rok, a nauczyciele coraz więcej czasu poświęcają na ich rozpatrywanie. Jedną z przyczyn takiego stanu jest niejasność co do praw i obowiązków uczniów, które są regulowane w statutach poszczególnych szkół. W wielu szkołach nie istnieją również prawidłowo skonstruowane statutowe przepisy w zakresie sposobu załatwiania skarg na naruszenia praw ucznia oraz odwoływania się od kar. Ustawa porządkowała te kwestie i wprowadzała ogólnopolski standard.
Nie wiadomo także, do jakiej ideologizacji miałaby prowadzić ustawa.
➡ Nie jest prawdą, że ustawa nie wspierała współpracy środowiska szkolnego
W ustawie po raz pierwszy definiowano społeczność szkolną, co stanowi o dostrzeżeniu jej podmiotowości i konieczności postrzegania szkoły jako miejsca pracy i nauki różnych grup.
Dodatkowo ustawa przewidywała wprowadzenie obowiązkowych rad szkół – czyli organu składającego się z przedstawicieli uczniów, nauczycieli i rodziców. Rada szkoły to forum współpracy i dialogu całego środowiska szkolnego.
➡ Nie jest prawdą, że ustawa powodowałaby, iż każdą decyzję wychowawczą można byłoby zamienić w formalny spór
To obecnie wiele spraw w szkołach staje się formalnym sporem. Ustawa odpowiadała na ten problem, przewidując możliwość stosowania przez nauczycieli odformalizowanych działań wychowawczych, w tym po raz pierwszy wprowadzając do porządku prawnego tzw. kontrakty wychowawcze.
Kary – dla których nakładania ustawa przewidywała procedurę – miałyby być stosowane do poważniejszych przemienień uczniów. Warto zaznaczy, że już obecnie każda szkoła musi w statucie posiadać przepisy dotyczące odwoływania się przez uczniów od zastosowanych kar. Ustawa tę kwestię porządkowała, jednocześnie zwalniając szkoły z obowiązku tworzenia tych przepisów.
➡ Ustawa nie dublowała działań RPD ani KO
Rzecznik Praw Dziecka pełni w systemie inną rolę, niż mieliby pełnić rzecznicy praw uczniowskich, ponadto RPD zajmuje się sprawami tylko dzieci, a nie wszystkich uczniów.
Wojewódzcy RPU działaliby przy kuratorach oświaty, wspierając ich w wykonywaniu zadań z zakresu nadzoru nad przestrzeganiem praw ucznia.
***
Mimo wszystko mamy nadzieję, że ustawa – choć nie wejdzie w życie – stanowić będzie kolejny krok na drodze o poprawę sytuacji uczniów i większą ochronę ich praw. Będziemy dalej pracować nad wdrożeniem systemowych zmian w tym obszarze.
